Dialect leeft nog steeds

Voor veel ouderen was dialect vroeger de eerste taal die zij thuis leerden. In grote delen van het land werd dagelijks dialect gesproken. Nog steeds spreken ruim acht op de tien lezers van ONS Mailmagazine dialect.

Wie om zich heen kijkt, merkt het al snel: dialecten zijn nog volop aanwezig in Nederland, maar ze worden niet meer door alle generaties op dezelfde manier gebruikt. Uit onderzoek van het CBS, het Meertens Instituut en verschillende universiteiten blijkt dat dialectgebruik de afgelopen decennia is afgenomen, terwijl de waardering voor dialect juist vaak hoog blijft. ONS Magazine hield een peiling over dialect onder de online lezers. Daaruit kwam naar voren dat liefst 83 procent nog altijd dialect speekt. Een kwart daarvan dagelijks en meer dan de helft vaak. Dialect leeft in onze achterban.

Verdwijnt het dialect? Nee, maar het verandert wel. Taalwetenschappers zien dat traditionele dialecten steeds minder worden gesproken. Tegelijkertijd ontstaat een nieuwe vorm van streektaal: een mengeling van Nederlands, dialectwoorden, streekaccenten en soms invloeden uit andere talen. Vooral jongeren schakelen gemakkelijk tussen verschillende taalvormen. In onze peiling gaf 37 procent van de respondenten aan dat de (klein)kinderen nog wel degelijk een vorm van dialect spreken. Niet dagelijks, maar wel regelmatig. Meer dan driekwart van de (klein)kinderen – namelijk 79 procent – verstaat het dialect. 

9 procent van de deelnemers aan onze peiling geeft aan dialect redelijk of goed te verstaan, maar het zelf nooit te spreken. 5 procent zegt dat er in de hele familie geen dialect meer wordt gesproken of verstaan, noch onder de ouderen, noch onder de kinderen of kleinkinderen. De meeste onderzoekers verwachten dat het aantal mensen dat dagelijks traditioneel dialect spreekt verder zal afnemen. Toch lijkt de verbondenheid met streektaal voor een groot deel intact te blijven. Veel mensen vinden dialect een belangrijk onderdeel van hun cultuur, geschiedenis en identiteit.