Zo houdt u een topfit brein

“Onze hersenen veranderen wel, maar veranderen betekent niet per se verslechteren”, stelt Margriet Sitskoorn. De bekende neuropsycholoog vertelt hoe uw brein aan de hand van vijf V’s vitaal kan verouderen.

Margriet Sitskoorn is professor klinische neuro­psychologie aan Tilburg University. Ze onderzoekt de relatie tussen hersenen en gedrag, en ze wil haar kennis daarover graag overbrengen op het grote publiek. Dat doet ze met boeken – de bestsellers Het 50+ Brein, Hersenhack, Passies van het brein en Het maakbare brein zijn van haar hand – en met lezingen. Voor tweehonderd leden en relaties van Senioren Brabant-Zeeland hield Sitskoorn zo’n lezing. En die startte ze met een simpele vraag aan de hele zaal. “Kunt u uit eigen ervaring zeggen wat er verandert nu het brein ouder wordt? Wat merkt u?”, daagt Sitskoorn haar voor het overgrote deel oudere toehoorders uit. “We worden vergeetachtiger”, roept iemand, en de zaal knikt eenstemmig. “Eigenwijzer worden”, weet de ander. Het gelach van het publiek bewijst dat dit voor velen een zeer herkenbare eigenschap is. “Emotioneler”, vult nog iemand aan. Sitskoorn beaamt het: “Uw hersenen veranderen voortdurend, en uw gedrag, uw denken en gevoelens daardoor ook. Als je boven de vijftig bent krijg je een geronbrein, een ouder wordend brein. Heel veel mensen denken: ouder worden is alleen maar achteruitgang. Het is alleen maar ellende. Maar dat klopt niet! De hersenen veranderen wel, maar veranderen betekent niet per se verslechteren. Verslechteren is vooral een term van deze tijd, waarin met name jong, hip en happening gewaardeerd worden. Zoals bij elke leeftijd zijn er positieve en negatieve veranderingen in het brein: sommige dingen worden beter, sommige slechter.”

Vaak zeuren

Margriet Sitskoorn geeft haar ‘klas’ een lesje neurologie: “In onze twee hersenhelften zitten neurale netwerken. Daar wordt informatie overgegeven van de ene zenuwcel naar de andere. Hoe de neurale netwerken zich ontwikkelen, is hoe ú zich ontwikkelt. Wat veel mensen niet weten is dat hersenen voortdurend veranderen onder invloed van wat er binnenkomt. Na deze lezing zijn uw hersenen heel anders dan ervoor. Tot aan uw dood komen er hersencellen bij en blijven uw hersenen veranderen. Dat wat u veel doet, ontwikkelt zich, en dat wat u niet doet wordt gekapt.” Dat er ook hersencellen verdwijnen is logisch, legt Sitskoorn uit: “Uw hersenen zitten in een harde schedel. Als daar onbeperkt van alles bij komt, komen uw hersenen letter­lijk uw neus uit. Dat lijkt me onsmakelijk.”