‘Geld gaat over gevoel, gedrag en bewustwording’

Door Blauwbaard wilde Eef van Opdorp sprookjes­schrijfster worden. Maar in plaats van fantasievol verhalenvertelster werd ze een landelijk bekende budgetcoach. Haar missie nu is om mensen die financieel zijn vastgelopen terug op de rails te helpen. Of nog beter: te voorkomen dat ze ontsporen.

Eén van de oorzaken van financieel vastlopen komt helaas vaker voor dan we denken: een narcistische partner of naaste. “In ons land worden zo’n 200.000 mensen per jaar slachtoffer van psychische mishandeling, zoals structureel kleineren, intimideren en pesten”, weet Eef van Opdorp. “200.000! 130.000 vrouwen en 70.000 mannen. En dat is nog maar het topje van de ijsberg.” Het kabinet wil een wet invoeren die ervoor moet zorgen dat psychische mishandeling en ook dwin­gende controle strafbaar worden. Nu kunnen politie en justitie nog weinig uitrichten tegen mensen die zich hieraan schuldig maken. Terwijl de impact voor slachtoffers enorm is. “In andere landen is dit al veel beter geregeld; Nederland loopt tien jaar achter. Goed dat dat nu wordt aangepakt”, vindt Van Opdorp.

Op de bankrekening

Van Opdorp legt steevast een koppeling tussen psychische mishandeling en dwingende controle enerzijds en financieel misbruik anderzijds: “Dwingende controle over iemand uitvoeren, bijvoorbeeld door bangmakerij en voortdurende vernedering, gebeurt vaak heel sneaky. Maar er is altijd één plek waar je wél duidelijk kunt zien dat het gebeurt: op de bankrekening van het slachtoffer.” De aandacht voor de geldelijke kant van het probleem is niet vreemd voor een vrouw die bekend is van de succesvolle televisiereeks Uitstel van Executie. In die serie hielp Van Opdorp jarenlang mensen die financieel volledig waren vastgelopen weer overzicht en perspectief te krijgen. “Mijn manier van helpen bij onrecht is echt iets dóen”, geeft Van Opdorp aan. “Daar past veertien seizoenen Uitstel van Executie in, een programma dat ik maakte met een superteam. Maar ik heb ook boeken geschreven over geld, waarin ik de vertaalslag maak van abstracte geldzaken naar wat dat heel praktisch betekent voor de mensen thuis. In huis-tuin-en-keuken-logica. Ik geef verder lezingen en verzorg trainingen.”

Hulpverlenersgezin

Dat Van Opdorp van mensen helpen en ondersteunen haar missie heeft gemaakt mag niet verwonderlijk heten: ze komt uit een echt hulpverlenersgezin, vertelt ze. “Vader Jacques was orthopedagoog en werkte met verstandelijk gehandicapten. Mijn moeder An was directeur van een welzijnsorganisatie voor ouderen. Ik heb Bestuurskunde en Sociale gerontologie aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd. Waar ik continu tegenaan liep: leuk, wetenschap, maar wat betekent dat voor de mensen om mij heen? Er zit een groot gat tussen wat uit allerlei onderzoeken blijkt en wat er vervolgens gebeurt. Dat zorgde ervoor dat ik me overal tegenaan begon te bemoeien. Ik werkte in mijn studententijd begin jaren negentig bij een woningcorporatie waar ik mensen uit achterstandswijken hielp bij het aanvragen van subsidies. Dan kwam daar een bananendoos vol paperassen, contracten en rekeningen op tafel, waar ik als jong hertje indook. En dan zag ik dat mensen een poot werd uitgedraaid. Dat ze veel te veel betaalden voor verzekeringen en andere zaken. Toen ben ik begonnen met het trainen van de welzijnssector over geld en gedrag. Zodat zij mensen ook op dat vlak konden helpen. Nu is het beter geregeld: schuldhulpverlening wordt tegenwoordig steeds vaker uitgevoerd door koppels van een welzijnswerker en een financieel deskundige. Dat is goed, want geld gaat over gevoel, gedrag en bewustwording.”