432e editie van Enkhuizer Almanak: een klein wonder
Vrijdag 13 november 2026Misschien heeft u ooit de Enkhuizer Almanak doorgebladerd, of gekocht voor uzelf of als cadeautje. Dat zou zomaar kunnen, want het kleine boekje vol weetjes, wijsheden en handige tips bestaat al meer dan een mensenleven. Sterker nog: de Enkhuizer Almanak is al ruim 430 jaar oud!

De Enkhuizer Almanak is een klein fenomeen: het handzame jaarboekje met praktische informatie, weersvoorspellingen, verhalen en wijze raad verschijnt al sinds 1595. Het boekje staat vol bijzondere informatie en interessante weetjes, en dat is waarom mensen het na ruim vier eeuwen nog steeds graag lezen. Enkele decennia geleden kon men nog niet op internet opzoeken wanneer de zon opkomt, wanneer het volle maan is en wat voor weer er wordt verwacht. De Enkhuizer Almanak gaf – en geeft nog steeds – het antwoord.
Uit 1595
De geschiedenis van de Enkhuizer Almanak begint in 1595. Mensen gebruikten de almanak om belangrijke informatie te vinden. Vooral schippers, vissers en boeren hadden veel aan het boekje. Schippers wilden weten wanneer het eb of vloed werd, boeren zochten informatie over het weer en de beste tijd om te zaaien. Ook stonden er belangrijke feestdagen en marktdagen in. De oudste Enkhuizer Almanak die bewaard is gebleven, komt uit 1680. Het boekje werd gedrukt in Enkhuizen, destijds een belangrijke havenstad aan de Zuiderzee.
Heidens karwei
Even leek het legendarische boekje na 431 jaar te verdwijnen. Fransje Jongert, de uitgeefster die het boekwerkje 44 jaar in haar eentje exploiteerde, overleed in januari van dit jaar. De toekomst van dit nationale erfgoed hing toen aan een zijden draadje. De Enkhuizer Almanak werd gered door Bert Wiggers en Arend van den Berg, twee uitgevers die het boekje dit voorjaar overnamen. Door de overname is de continuïteit nu weer verzekerd. Dat is een klein wonder, want het samenstellen bleek volgens Wiggers ‘een heidens karwei’.
Het beste zaaimoment
Het boekje is onder de nieuwe uitgevers subtiel vernieuwd. Zo is de zaaikalender voor groenten in ere hersteld. In de oudste teruggevonden Enkhuizer Almanak, die uit 1680, stonden ook al tips voor het beste zaaimoment. Nieuw zijn ook een snoeikalender voor fruitbomen en struiken en uitleg over het maken van de meest gebruikte scheepsknopen. Ook de vertrouwde thema’s hebben weer een plekje gekregen in de almanak, zoals de waterstanden, feestdagen, verhalen, gedichten, historische weetjes en oude weerspreuken. Zo’n weerspeuk is bijvoorbeeld ‘Het kan vriezen in mei tot de IJsheiligen zijn voorbij’; zelfs in mei kan het nog flink koud worden. Aan de traditionele lijst van jaarmarkten en kermissen is een overzicht van landelijke festivals toegevoegd.
Enkhuizer Wijsheden
De 432e uitgave van de Enkhuizer Almanak bevat ook weer de geliefde rubriek Enkhuizer Wijsheden. Deze korte, slimme tips maken het dagelijks leven gemakkelijker. Ze gaan bijvoorbeeld over schoonmaken, koken, tuinieren en kleine problemen in huis. Een voorbeeld: wist u dat u met een kam een spijkertje kunt vasthouden? Zo slaat u nooit meer met een hamer op uw vingers. Het jaarlijks terugkerende achtergrondverhaal gaat in de 2027-editie over de ansjovis. Nu kennen we dit smakelijke visje uit het blikje in de supermarkt, maar ooit was het visje het goud van de Zuiderzee.
Wie het boekje met op bijna iedere bladzijde wel iets interessants, grappigs of verrassends wil bestellen, kan terecht op almanak.nl.
Gerelateerde artikelen

Geniet van alle ONS-voordelen als lid:
✔ Ontvang 11x per jaar het print magazine ONS
✔ Ontvang 12x per jaar het ONS Mailmagazine
✔ Iedere dag 8 verschillende puzzels maken
✔ Er op uit met voordeel
✔ Veel keuze uit aanbiedingen







