ADHD bij ouderen onderschat en onderbelicht

Onbegrepen klachten, late herkenning en een duidelijke behoefte aan meer kennis en passende zorg. Dat is het beeld dat naar voren komt uit een grote peiling over ADHD op latere leeftijd.

Aan de peiling namen ruim 8.200 Nederlanders deel. Onder hen veel 60-plussers: 66 procent van de deelnemers aan de peiling was boven de zestig. Uit het onderzoek bleek dat ADHD bij ouderen een onderschat en onderbelicht probleem is. Vooral vrouwen en 60-plussers ervaren ADHD-klachten, maar hebben geen diagnose. Zij kampen vaak met een laag zelfbeeld en krijgen niet de juiste ondersteuning.

Hoewel ADHD officieel een levenslange aandoening is, denken veel mensen nog steeds dat het verdwijnt als je ouder wordt. Veel klachten worden op latere leeftijd toegeschreven aan veroudering, depressie of beginnende dementie, terwijl ADHD een mogelijke oorzaak kan zijn. Volgens de initiatiefnemers van de peiling zijn deze cijfers een signaal dat ouderen met ADHD vaak over het hoofd worden gezien. Toen zij jong waren was de diagnose ADHD onvoldoende bekend. En nu ze ouder zijn wordt het door de zorgprofessionals vaak niet meegenomen als ‘mogelijke optie’.

“Veel ouderen hebben zich levenslang aangepast en voelden zich altijd anders”, zegt psychotherapeut en GZ-psycholoog prof. dr. Arjan Videler. “Ze werden ‘dromerig’, ‘chaotisch’ of ‘emotioneel’ genoemd. En hebben allerlei manieren gevonden om ermee om te gaan: extra hun best doen, alles controleren, op hun tenen lopen. Ze weten niet beter, en hun omgeving ook niet. Maar als vaste structuren wegvallen, door pensionering, verlies of gezondheidsissues, is dit niet meer vol te houden en gaan ze op zoek naar een verklaring. Hun klachten worden dan vaak helaas afgedaan als cognitieve achteruitgang.”

Uit de peiling blijkt dat er nog heel wat misvattingen zijn over ADHD op latere leeftijd. Zo denken veel respondenten dat men over ADHD heen kan groeien. Het benadrukt de noodzaak tot betere voorlichting. ADHD wordt namelijk niet erger of minder erg naarmate men ouder wordt. De kernkenmerken blijven in grote lijnen hetzelfde. Wat wel verandert door de tijd heen is hoe goed men zichzelf staande weet te houden. Dat hangt samen met factoren als structuur en voorspelbaarheid in het leven, hormonale schommelingen, slaapkwaliteit en stress. “Als u dan weet dat u ADHD heeft, kan dat helpen”, vertelt mede-initiatiefnemer GZ-psycholoog Jolien Diekhorst. “Een diagnose geeft niet alleen een verklaring, maar ook erkenning en de juiste handvatten om ermee om te kunnen gaan.”

Bij diagnostiek geven deelnemers aan het uitgebreid uitvragen van de levensloop (60 procent) en aandacht voor ingrijpende levensgebeurtenissen (56 procent) het belangrijkst te vinden. Deze elementen zijn inderdaad cruciaal om ADHD te onderscheiden van normale veroudering of andere aandoeningen. Bij ADHD zijn de symptomen er vaak al sinds de kindertijd, bij dementie beginnen de klachten pas op latere leeftijd. Omdat ADHD vaak erfelijk is, kan ook de familiegeschiedenis helpen om de juiste diagnose te stellen.

Beeld: Shutterstock