De verdwenen Kempen

Hoe zagen de Brabantse Kempen er in de eerste helft van de twintigste eeuw uit? Hoe woonden en werkten mensen er? Hoe brachten ze hun vrije tijd door in een gebied dat sindsdien sterk is veranderd? Wie de unieke amateurfilms van natuurliefhebber Bernard van Dooren bekijkt komt daar achter.

Bernard van Dooren (1908-1988) werkte bij Sigarenindustrie NV Karel I in Eindhoven, maar zijn hart lag bij de natuur. Bernard groeide op als zoon van een boer en vrijwillig veldwachter in de vogelrijke Brabantse Kempen. Met vergunning verzamelde hij eieren, die hij nauwgezet administreerde en bewaarde in speciaal voor dit doel door hem ontworpen cederhouten kistjes. Jarenlang ringde hij ook vogels in zijn omgeving.

Naast zijn veldwerk fotografeerde en filmde Van Dooren veel. Filmen was voor hem geen doel op zich, maar een manier om vast te leggen wat hem lief was: de natuur, en vooral de vogels, en zijn familie. “De films laten een wereld zien die grotendeels verdwenen is”, zegt Bernards zoon Jan van Dooren. “Ze zijn ook heel divers: van vogels en uitgestrekte heidevelden in de Brabantse Kempen tot werk op het land, familietaferelen, kermissen en zelfs bevrijdingsbeelden. Samen tonen ze hoe het leven in Brabant er vroeger in al zijn verscheidenheid uitzag. Door de ruilverkaveling zijn de Kempen in die honderd jaar totaal veranderd. Waar vroeger kleine weilandjes en akkertjes lagen, met daartussen bomen, struiken en slootjes vol vogels, strekte zich overal hei uit: een bijna aaneengesloten natuurgebied met hier en daar een gehucht. Weinig mensen, veel vogels.”

Lees hier verder en bekijk de video

De films van Bernard van Dooren zijn gedigitaliseerd en sinds kort voor iedereen te bekijken op BrabantinBeelden.nl van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). De filmbeelden bieden een zeldzame inkijk in het leven, landschap en de vogelrijkdom van de Brabantse Kempen in de eerste helft van de twintigste eeuw. De video op deze pagina toont verschillende momenten uit het leven van de familie Van Dooren. Beelden van paaseieren rapen bij opa en oma, spelen in de tuin met het plastic badje en de paardenrally in Eersel met finish op de Markt. De collectie van Van Dooren is niet alleen waardevol vanwege de natuurbeelden, maar ook omdat ze een inmiddels grotendeels verdwenen Brabant vastlegt: van heidevelden en kleinschalige landbouw tot familietaferelen, kermissen en zelfs bijzondere opnamen uit de oorlogsjaren, waaronder de bevrijding van Waalre en een nagespeelde razzia. Op BrabantinBeelden.nl leest u meer over Bernard van Dooren en kunt u diverse van zijn films bekijken.

Video/beeld: Bernard van Dooren / BHIC