Dat is uitdagend, want de Westerschelde kent voor de kust

Een film uit 1978 laat zien hoe belangrijk het loodswezen in Vlissingen is voor veilig scheepvaartverkeer op de drukke Westerschelde en Schelde richting de haven van Antwerpen. De film is vervaardigd door Ada Prince en is opgenomen in de beeldbank van het Zeeuws Archief.

Prince laat zien wat er allemaal gebeurt als een schip vanaf de Noordzee naar Antwerpen vaart. Dat is uitdagend, want de Westerschelde kent voor de kust van Zeeland gevaarlijke banken en geulen. Bovendien heeft de rivier sterke stromingen en scherpe bochten. Deze vaarroute behoort ook nog eens tot de drukst bevaren waterwegen van Europa: jaarlijks varen ongeveer 80.000 schepen over de Westerschelde. Zonder deskundige begeleiding van loodsen zou de kans op vertragingen en ongevallen aanzienlijk groter zijn.

Om de veiligheid te waarborgen maken grote zeeschepen gebruik van een loods. Dat is een speciaal opgeleide nautische deskundige die aan boord komt en de kapitein adviseert tijdens de reis door het vaargebied. De kapitein blijft verantwoordelijk voor het schip, maar hij vertrouwt op de lokale kennis van de loods.

De Westerschelde ligt grotendeels op Nederlands grondgebied, terwijl de haven van Antwerpen in België ligt. In het Scheldegebied verzorgen Nederlandse en Vlaamse loodsen gezamenlijk de begeleiding van het scheepvaartverkeer. Volgens een oud traktaat uit 1839 begeleiden Nederlandse loodsen ongeveer 27,5 procent van de reizen en nemen Vlaamse loodsen 72,5 procent voor hun rekening. In het Nederlandse deel van het gebied werken ongeveer 165 registerloodsen, die jaarlijks ruim twintigduizend scheepsreizen begeleiden.

Zeeland speelt al eeuwen een sleutelrol in de toegang tot Antwerpen. Vooral Vlissingen heeft een bijzondere positie. De stad ligt direct aan de monding van de Westerschelde en vormt het logistieke hart van het loodswezen in de regio. In Vlissingen bevindt zich het Schelde Coördinatie Centrum. Van hieruit worden scheepvaartbewegingen gevolgd en afgestemd. Ook vinden op de rede van Vlissingen veel loodswisselingen plaats. Schepen die vanuit zee komen, nemen hier vaak een loods aan boord of zetten er een af.

In de film uit het Zeeuws Archief gaat filmer Ada Prince met een redeboot mee het water op. Het kleine krachtige vaartuig brengt de loodsen van de haven naar de zeeschepen. Daar klimmen zijn via een loodsladder aan boord. Commentator Alex Dronkers legt in de film uit dat die touwladders maximaal negen meter lang mogen zijn. “Het beklimmen van zo’n ladder bij ruw weer is geen pretje en mag best wel gevaarlijk genoemd worden”, aldus Dronkers, die eindigt met: “Dag en nacht, regen of storm, het werk gaat door!”

Film: Zeeuws Archief, Videofilmcollectie Ada Prince, nr. 2