Miljoenen helpers onmisbaar voor minder digitale mensen

Zes op de tien Nederlanders helpt wel eens een ander met digitale vragen. Die informele hulp – vaak gegeven aan naaste familieleden die vastlopen in bankzaken, zorg en overheid – is noodzakelijk om mensen digitaal mee te laten doen.

De samenleving digitaliseert razendsnel. Helaas kan niet iedereen mee in dat tempo. Gelukkig is er hulp! Uit een onderzoek van de Alliantie Digitaal Samenleven blijkt dat 59 procent van de volwassen Nederlanders anderen helpt met digitale zaken. Denk aan belastingaangifte doen, zorgafspraken maken of online bankieren. In vier van de vijf gevallen zijn dit familieleden, maar vaak ook vrienden of bekenden. Zij zijn een cruciaal vangnet voor mensen die vastlopen.

Driekwart van deze helpers denkt dat degene die zij helpen geen gebruikmaakt van hulp in de buurt. De belangrijkste reden: onbekendheid met het lokale ondersteuningsnetwerk. Die lokale ondersteuning is vaak wel aanwezig, bijvoorbeeld bij de plaatselijke seniorenvereniging. Bij hun eigen seniorenvereniging kunnen leden vaak terecht voor bijvoorbeeld belastinghulp, digitale thuisadministratie of juridisch advies. Ook andere vrijwilligersinstanties voorzien in hulp aan mensen die moeilijker digitaal kunnen aanhaken. Zo kunnen mensen in bijna elke gemeente hulp krijgen bij digitale vragen. Dat kan bij bibliotheken, welzijnsorganisaties, taalhuizen, vrijwilligers of bedrijven zoals banken. 76 procent van de helpers denkt echter dat degene die zij ondersteunen geen gebruik maakt van dit soort hulp. Bijna de helft (47 procent) vermoedt dat dit komt doordat mensen niet weten dat deze hulp er is. Volgens de helpers kunnen fysieke locaties, een vertrouwd gezicht en meer bekendheid ervoor zorgen dat mensen sneller hulp in de buurt zoeken.

“Eén op de vier Nederlanders heeft moeite om digitaal mee te komen”, zegt Wietske Kamsma van de Alliantie Digitaal Samenleven. “Zij zijn vaak afhankelijk van mensen om hen heen om toegang te krijgen tot diensten van de overheid, zorginstellingen en banken. Dat maakt deze helpers onmisbaar. Het laat ook zien dat we meer moeten doen: digitale diensten makkelijker maken, mensen helpen digitale vaardigheden te leren en zorgen dat sociale netwerken sterk blijven.”

75 procent van de helpers zegt dat de persoon die zij helpen zonder hun steun zou vastlopen bij belangrijke digitale handelingen. Ruim een derde (36 procent) geeft aan dat de persoon die zij helpen niet genoeg hulp ervaart van organisaties waar het probleem begon. Dat is zorgelijk, want hierin vastlopen kan leiden tot uitsluiting, financiële problemen en schade aan gezondheid en welzijn. De Alliantie wil lokale hulp zichtbaar maken. Eind november werd in een speciale week extra aandacht gegeven aan landelijke en lokale organisaties die dagelijks hulp bieden. Vanuit het programma Toegankelijk Bankieren werden die week ruim veertig workshops Hulp bij Bankzaken en Veilig Bankieren georganiseerd. De grote banken ontvingen daarnaast ook klanten in winkels en kantoren voor voorlichtingsbijeenkomsten. Alles in samenwerking met belangenorganisaties, bijvoorbeeld de seniorenbonden die verenigd zijn in het Senioren Netwerk Nederland.

Ambassadeurs Jörgen Raymann en Lucille Werner lieten in onder meer video’s, artikelen en flyers zien hoe een beetje hulp verschil maakt. Hun slogan daarbij is: ‘Met een beetje hulp kom je er wel!’. Die hulp wordt volop gegeven door banken en via bankinformatiepunt.nl. Gedurende het hele jaar zijn er vanuit de Alliantie Digitaal Samenleven vaste activiteiten om mensen te ondersteunen, zoals Informatiepunten Digitale Overheid in bibliotheken, spreekuren en digicafés. Op de Senioren Expo die tot en met zondag 18 januari in Veldhoven plaatsvindt staan de banken klaar om vragen over dagelijkse bankzaken te beantwoorden. Er is daar ook praktische hulp vanuit SeniorWeb, en Geldmaat heeft een eigen stand op het Ontmoetingsplein van ONS op de beurs.

Beeld: Arnold Reijneveld