Opgegraven filmrollen uit 1942

Op de website brabantinbeelden.nl zijn sinds kort twee zeldzame films uit 1942 te bekijken. De beelden geven een persoonlijk inzicht in het leven van de jonge Joodse danseres Roosje Glaser tijdens de bezetting van Nederland.

Eén van de twee historische films is gemaakt in de illegale dansschool die Roosje op de zolder van haar huis voortzette nadat ze als Joodse vrouw haar vier succesvolle dansscholen moest sluiten. De andere film toont een uitje met dansleerlingen naar de Loonse en Drunense Duinen, dat Roosje organiseerde als alternatief voor een afsluitingsbal, omdat zij hiervoor als Joodse geen danszaal kon huren in Den Bosch. De unieke beelden tonen een zeldzaam moment van ontspanning en plezier, zonder zichtbare oorlogsdreiging.

Vlak voor haar oproep voor Kamp Westerbork probeerde Roosje Glaser haar persoonlijke bezittingen veilig te stellen. Ze begroef dagboeken en films in de tuin van haar woning aan de Koninginnenlaan in ’s-Hertogenbosch, in de hoop dat ze behouden zouden blijven. In 1947 keerde ze voor het eerst terug en groef ze haar persoonlijke spullen op. Ondanks de verwoesting van haar huis bleken de filmrollen wonderlijk goed bewaard gebleven.

“Toen ik mijn tante later in Zweden bezocht, zag ik hoe zij haar hele leven tastbare herinneringen aan de oorlog en de kampen heeft bewaard”, vertelt Roosjes neef Paul Glaser. “Die films passen in datzelfde verlangen om niets verloren te laten gaan. Dat zij ze eerst begroef en na de oorlog weer opgroef zegt alles over haar kracht en haar wil om haar verhaal door te geven. Korte fragmenten van deze films zijn eerder gebruikt, maar ze zijn nu voor iedereen in hun geheel te zien.”

Rosa Regina (Roosje) Glaser (1914 – 2000) was een succesvolle danseres en danslerares met dansscholen in onder meer ’s-Hertogenbosch. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd zij verraden, eerst door haar ex, haar zwager en later door haar vroegere minnaar en uiteindelijk opgepakt en gedeporteerd naar Kamp Westerbork en Vught. Uit Kamp Vught wist ze te ontsnappen, maar werd snel weer opgepakt en voor straf direct naar Auschwitz gestuurd. Daar bleef ze anderhalf jaar, maakte de meest verschrikkelijke dingen mee en wist te overleven door dansles te geven aan SS’ers. Toen de Russen kwamen, verbleef ze ook nog kort in andere concentratiekampen. Ze was een jonge vrouw met een sterk karakter die zich staande wist te houden in een wereld van liefde, verraad en ellende.

Het Zweedse Rode Kruis heeft haar kort voor het einde van de oorlog gered door haar te ruilen voor drie gevangen genomen Duitse soldaten. In Zweden bouwde ze een nieuw leven op. Haar levensverhaal, gekenmerkt door verlies van familie en haar dansscholen, doorzettingsvermogen en levenslust, is later vastgelegd in boeken, theaterproducties en tentoonstellingen.

De twee films zijn onlangs ondergebracht bij het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in ’s-Hertogenbosch, en voor iedereen te zien op brabantinbeelden.nl. Voor het BHIC zijn de films van grote waarde. “Ze geven een zeldzaam en persoonlijk beeld van de oorlog en van Roosje Glasers leven”, vindt Joost Hoedemaeckers, beheerder audiovisuele collecties bij het BHIC. “Ze vormen een tastbare herinnering aan een vrouw met een sterk karakter die haar identiteit en passie beschermde in een tijd van systematische ontmenselijking. Dat de films nu integraal toegankelijk zijn voor iedereen, maakt hun betekenis extra groot.” Het waardevolle filmmateriaal werd geschonken door Paul Glaser en de Roosje Glaser Foundation. Nationaal Monument Kamp Vught bemiddelde bij deze bijzondere overdracht.

Bekijk de film

Film/foto: Roosje Glaser Foundation