Zelfstandig wonen – en toch samen

Het was voor Ellen Braspenning een droom die uitkwam: het oudeboerenerf van haar opa en oma, aan de rand van Zundert, werd omgebouwd tot woonhofje voor 55-plussers. Hier kunnen zij zo lang mogelijk zelfstandig wonen én naar elkaar omkijken.

Het laten uitkomen van die droom had nog wel wat voeten in de aarde. Het duurde zo’n zeven jaar voordat Ellen Braspenning echt aan de slag kon met Hofstede Aan de Dreef. “Het bestemmingsplan liet mijn ideeën niet toe”, legt ze uit. “Maar ik bleef me erin vastbijten. Ik vind dat ook oudere mensen buiten­af moeten kunnen wonen. En wat is er dan mooier dan een aantal woningen bij elkaar, zodat de bewoners altijd aanspraak hebben en elkaar kunnen helpen als dat nodig is.” Na jaren van overleg is het uiteindelijk gelukt. Er staan nu zeven levensloopbestendige koopwoningen met elk een eigen tuin, en de historische boerderij is omgetoverd tot vijf appartementen – allemaal rondom een gezamenlijke binnentuin. Een sfeervol hofje, met landelijke rust, een open karakter en toch dicht bij het dorp.”

Dankzij haar doorzettingsvermogen is het allemaal van de grond gekomen. “Ik ben geen projectontwikkelaar en had dit nog nooit eerder gedaan, dus ik werd door de gemeente en de bank argwanend bekeken. Ze vonden het te spannend en ik had geen enkele garantie dat het haalbaar zou zijn. Maar ik geloofde zo sterk in dit concept dat ik gewoon móest doorzetten. Ik vond dat het authentieke boerenerf van mijn opa en oma – waar ik vroeger al zo graag kwam – behouden moest blijven voor ouderen. Inclusief de moestuin. Want waarom moeten ouderen naar een dorp verhuizen als ze ook in het groen kunnen blijven wonen? Een plek waar ze de dingen kunnen blijven doen die ze gewend zijn, maar dan wat kleinschaliger en met ruimte om te delen. Ik vind dat een mooie en gezonde manier om ouder te worden. Ook wat welzijn betreft: je bent veel buiten en hebt buren in dezelfde leeftijd, je hebt aanspraak en kunt elkaar ondersteunen waar nodig. Bovendien is er voortdurend een tekort aan woonplekken voor ouderen, dus waarom zouden we dit niet combineren?”

Het keerpunt kwam toen Ellen en haar vader, samen met architectenbureau Schoenmakers, in 2018 de prijsvraag Brood en Spelen wonnen – een landelijke competitie voor vernieuwende ideeën voor het platteland. “Vanaf dat moment stonden de gemeente en de provincie meer open om mee te denken en kregen mijn plannen echt vorm. In 2022 werd het bestemmings­plan gewijzigd en kwam de bouw op gang. Er meldden zich snel geïnteresseerden en zo ontstond een hechte groep die wilde mee­denken over hun toekomstige woonplek. Het kostte flink wat energie en het was een lange weg die onmogelijk leek, maar het is gelukt!”

KBO-lid Marie Zagers is één van de bewoners die vanaf het begin bij het project betrokken is. Zij kocht een woning op het erf en woont er inmiddels met veel plezier. “Mijn huis was te groot geworden voor mij alleen”, vertelt ze. “Ik heb altijd buiten gewoond en de laatste jaren in het dorp. Toen dit project voorbijkwam, dacht ik meteen: dit is het! Kleiner zelfstandig wonen, maar wel weer in het groen, met een prachtig uitzicht.” Samen met de andere veertien bewoners dacht Marie mee over zaken als de planten in de binnentuin, lichtpunten op het erf, bergruimte en parkeerplekken. “Dat ging heel gemoedelijk”, vertelt ze. “En nog steeds: we hebben een vergadering om de zes weken. We overleggen nu bijvoorbeeld over het houden van kippen, het plaatsen van een pergola en gezamenlijke tuinwerkdagen. Iedereen kan ideeën aandragen in onze eigen app-groep, zoals gezamenlijke wandelingen of spelletjesavonden.”

Ondanks alle activiteiten is alles vrijblijvend, geeft Marie Zagers aan. “Er is veel gezelligheid, maar we kunnen ons altijd terugtrekken in ons eigen huis en onze eigen tuin. Niets is verplicht. Dat vinden we allemaal heel belangrijk. Je bent hier nooit alleen, maar hebt wél je eigen plek.” Ze kan het iedereen aanraden. “Absoluut! Ik vind dit een heel prettigemanier van wonen. Er is altijd iemand voor een praatje of hulp, je hoeft je niet eenzaam te voelen en je hebt toch privacy. Ik hoop dat er meer van dit soort projecten komen, want er is zeker behoefte aan. Bovendien maak je plaats voor anderen doordat je je – vaak te grote – huis verkoopt. En in de toekomst zou je als bewoners samen zorg kunnen inkopen, als dat nodig is. Volop voordelen dus!”

De eerste fase, het realiseren van de woningen, was de belangrijkste hobbel. Fase twee staat los van de woningen, maar biedt wel een meerwaarde – en reuring – voor bewoners en mensen uit de buurt. Zo verandert de schuur in een ontmoetingsruimte en vergaderruimtes en er komen een bed & breakfast, horecagelegenheid en een grote biologische moestuin: Tuin aan de Dreef. Ellen Braspenning: “Hier kunnen de koks van de horecagelegenheid hun groente vandaan halen. Ook gaan we zo’n veertig groenteabonnementen aanbieden: voor een vast bedrag kunnen abonnees hier elke week een kratje verse groente afhalen. Als het goed is, is dat in het najaar van 2026 allemaal rond. Daarna volgt – als het lukt – fase drie: het realiseren van tiny houses voor starters. Kortom: een mooi totaalplaatje waar bewoners en bezoekers zowel rust als inspiratie kunnen vinden.”

Ook de gemeente is inmiddels overtuigd van het project. “In het begin waren ze terughoudend”, geeft Ellen Braspenning aan. “Dat snap ik ook: het was nieuw, ongebruikelijk en paste niet in de regels. Maar inmiddels ziet de gemeente ook hoe goed het heeft uitgepakt. Ze zijn heel trots op wat er nu staat. Net als ik. En ik ben ook trots op de bewoners die aangehaakt zijn en hun steentje hebben bijgedragen. Samen hebben we echt wat moois neergezet.”

Het woonhofje krijgt regelmatig bezoek van mensen en organisaties uit het hele land die hopen iets soortgelijks te realiseren. “We laten anderen graag meekijken”, vertelt Ellen Braspenning. “Er zijn zoveel leegstaande boerderijen en erfgebieden waar iets moois van is te maken. Ik wil anderen graag inspireren en helpen tijdens het proces, maar eerst dit goed afronden.” Zou ze het anderen aanraden ook zo’n project op te starten? “Voor iemand met een echte passie voor de locatie en mensen is dit prachtig om te doen. Het vraagt doorzettings­vermogen, maar het levert echt iets waarde­vols op. Voor bewoners, voor de buurt en voor het buitengebied.”

Beeld: Charles van Kampenhout