Wonen bij de fabriek

In de vorige eeuw bouwden sommige snel groeiende werkgevers hun eigen woonwijken om hun medewerkers te kunnen huisvesten. Bekende voorbeelden zijn Philipsdorp in Eindhoven en Batadorp in Best.

Bedrijven zoals Philips en schoenfabrikant Bata wilden rond 1900 hun werknemers dicht bij het werk laten wonen. Zo hoefden mensen niet ver te reizen én het was een manier om nieuwe werknemers naar Brabant te halen. De huizen in deze fabrieksdorpen waren vaak keurige rijtjeshuizen met een kleine voor- en achtertuin. In Philipsdorp kregen veel huizen rode bakstenen en een herkenbare stijl. Sommige wijken hadden ook een school, een winkel, een kerk of een sportveld. In Batadorp was er zelfs een zwembad en een sportpark.

Werknemers kregen in de fabriekswijken huizen die vaak beter waren dan de oude arbeiderswoningen in de stad. Er was meer licht, lucht en ruimte. Toch had het systeem ook een keerzijde. Als iemand zijn baan verloor, moest hij soms ook zijn huis verlaten. Tegenwoordig zijn Philipsdorp en Batadorp gewone woonwijken, maar wel met een bijzondere geschiedenis. 

Een korte film op de website Brabant in Beelden van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) toont de bouw van een nieuwe woonwijk halverwege de vorige eeuw. Het gaat om de Vogelwijk in Oss, waar straten kwamen met namen als Merelstraat, Reigerstraat, Koekoekstraat, Lijsterlaan en Leeuwerikstraat. Op de beelden is te zien hoe onbebouwd akkerland wordt klaargemaakt voor de bouw van rijtjeshuizen. Momenteel worden de huizen en flats in de Vogelwijk gesloopt om plaats te maken voor levensbestendige nieuwe woningen.

Video/beeld: Historisch Informatie Centrum Oss (HICO)